JO NESBO: ΚΑΛΥΜΝΟΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΝΑΡΡΙΧΗΣΗΣ

Φωτογραφία Hanna Jordan: Ο Jo Nesbo σκαρφαλώνει στην Κάλυμνο

Επισκεφθήκαμε την Κάλυμνο το καλοκαίρι του 1984, μια μεγάλη παρέα. Χωρίς αυτοκίνητο και με δέκα σκηνές.  Στο νησί κυκλοφορούσε ένα λεωφορείο που έκανε διαδρομές από τη Χώρα στα χωριά και λίγα τεράστια ταξί για τους τουρίστες.  Επιβιβαστήκαμε οι οκτώ σε ένα από αυτά (με τα πράγματα των δέκα, συν τις σκηνές!!!) και οι υπόλοιποι δύο νοίκιασαν ένα μηχανάκι.  Στήσαμε τις σκηνές σε μια ήσυχη και πεντακάθαρη παραλία με βότσαλα, απέναντι απ’ την Τέλενδο.  Ήταν από τις πιο όμορφες διακοπές μας.

Το νησί, χωρίς ιδιαίτερη τουριστική υποδομή, δεχόταν τα καλοκαίρια τους απανταχού Καλύμνιους που επέστρεφαν στη γενέτειρα για τις διακοπές, αρκετή νεολαία με σκηνάκια (όπως του λόγου μας!) και λίγους αλλοδαπούς που προτιμούσαν την άγρια φύση της Καλύμνου από τις κοσμικότητες των πιο δημοφιλών από τα  Δωδεκάνησα ή τις Κυκλάδες. Δεν ήταν πολλά αυτά που μπορούσε να κάνει κανείς στην Κάλυμνο, στις αρχές της δεκαετίας του ’80: κολύμπι σε πεντακάθαρα νερά χωρίς οργανωμένες παραλίες, βαρκάδες προς και από την Τέλενδο, παρακολούθηση των καϊκιών με τις μαύρες σημαίες που έφευγαν για το ψάρεμα του ξιφία και τα ίδια τα τεράστια ψάρια που κουβαλούσαν επιστρέφοντας, απλό μα υπέροχο φρεσκομαγειρεμένο φαγητό στα γραφικά ταβερνάκια, αναγνώριση και απαρρίθμηση των αστερισμών στον ανέφελο ουρανό -που τ’ άστρα του λαμπύριζαν ανενόχλητα από φώτα μπιτσόμπαρων- τα βράδυα.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, όμως, τα πράγματα αρχίζουν ν’ αλλάζουν σιγά-σιγά.  Μια παρέα ιταλών φυσιολατρών έρχεται για διακοπές στην Κάλυμνο και ανάμεσά τους βρίσκονται αρκετοί αναρριχητές.  Το έμπειρο μάτι τους διακρίνει τις δυνατότητες αναρρίχησης που προσφέρει η γεωγραφία του νησιού καθώς και την ποικιλία τους. Ξεκινούν δοκιμαστικές αναρριχήσεις σε βράχους και σπηλιές, κάνοντας έτσι και την πρώτη χαρτογράφηση διαδρομών. Αρχικά τα πράγματα θα είναι δύσκολα, καθώς οι Καλύμνιοι δεν τους εμπιστεύονται και πιστεύουν ότι έχουν σκοπό να καταστρέψουν τα πετρώματα και να κλέψουν τους σταλακτίτες από τα σπήλαια, με αποτέλεσμα οι ιταλοί αναρριχητές να συλληφθούν!  Φυσικά θα δοθούν εξηγήσεις κι ένα νέο είδος τουρισμού θα αρχίσει να αναπτύσσεται ραγδαία στην Κάλυμνο, προσελκύοντας και τουρίστες από όλον τον κόσμο. 

Η ίδια η φύση της Καλύμνου, τα απότομα βράχια και οι πλαγιές, γίνονται δημοφιλής τόπος για αναρριχητές που έρχονται από παντού.  Χρόνο με τον χρόνο χαράσσονται όλο και περισσότερες διαδρομές αναρρίχησης, διαφορετικών επιπέδων δυσκολίας, κατάλληλες για αναρριχητές κάθε κατηγορίας.  Το αποτέλεσμα ήταν η Κάλυμνος να γίνει ένας από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς αναρρίχησης στον κόσμο.  Οι αναρριχήσεις γίνονται τόσο στα βράχια της Καλύμνου και της μικρής Τελένδου απέναντι, όσο και σε σπηλιές αλλά και σε τεχνητούς τοίχους, κατασκευασμένους γι αυτόν ειδικά τον σκοπό.  Οι αποστάσεις ανάμεσα στα διαφορετικά σημεία αναρρίχησης είναι κοντινές και σε συνδυασμό με το μαλακό κλίμα του νησιού και την εξαιρετική φιλοξενία των κατοίκων, το έχουν καταστήσει προσφιλέστατο στους ρέκτες του είδους.  Σήμερα στην Κάλυμνο λειτουργούν σχολές αναρρίχησης και οργανώνονται σχετικές εξορμήσεις στα διάφορα σημεία του νησιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι αξιοποιημένο και χαρτογραφημένο παραμένει μόνο το 6% των δυνατοτήτων των αναρριχητικών διαδρομών, γεγονός που υπόσχεται πολλά για το λαμπρό μέλλον της Καλύμνου σ’ αυτόν τον τομέα.

Εκτός από το πλήθος των ανώνυμων αναρριχητών, στην Κάλυμνο έρχεται κάθε χρόνο και ο Τζο Νέσμπο, ο πατριάρχης του σκανδιναυικού αστυνομικού αφηγήματος και δημιουργός του ντετέκτιβ Χάρυ Χόλε. Πολυσχιδής προσωπικότητα, ο Νέσμπο υπήρξε επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, αλλά ένας σοβαρός τραυματισμός τον ανάγκασε να αποσυρθεί, λίγο πριν πάει να παίξει στην Tottenham.  Στη συνέχεια κατατάχτηκε στην αεροπορία, έγινε χρηματιστής, έφτιαξε μια ροκ μπάντα η οποία έφτασε στο Top 10 της Νορβηγίας.  Και μετά, κατά την διάρκεια μιας τριαντάωρης πτήσης προς Αυστραλία, άρχισε να γράφει το πρώτο του βιβλίο.

Για τον Νέσμπο η αναρρίχηση δεν είναι απλά ένα σπορ που τον βοηθά να συντηρεί την καλή φυσική του κατάσταση, αλλά μια άσκηση μυαλού και ψυχής.  Στην τελευταία του επίσκεψη στην Αθήνα -και πριν φύγει για την Κάλυμνο- μας είπε: «η αγάπη μου για την αναρρίχηση έχει περισσότερο πνευματικό, παρά σωματικό υπόβαθρο.  Είναι μια άσκηση να απενεργοποιώ το τμήμα του εγκεφάλου μου που ευθύνεται για τη συγγραφική μου ικανότητα και να μαθαίνω να συγκεντρώνομαι σε κάτι εντελώς διαφορετικό.  Διατηρώ ακόμη έναν μικρό φόβο για τα ύψη, γεγονός που καθιστά αδύνατον να σκεφτώ οτιδήποτε άλλο, πέρα από το επόμενο βήμα μου και τον βράχο πάνω στον οποίο σκαρφαλώνω. Είναι αποχή από το γράψιμο, αλλά και οτιδήποτε άλλο στη ζωή, κατά 100%. Μπορώ με σιγουριά να πω ότι η αναρρίχηση είναι το φάρμακό μου, η θεραπεία μου από την κατάθλιψη.  Είναι ένας τρόπος να κάνει κάποιος έναν ουσιαστικό διάλογο με τον εαυτό του και να αντιμετωπίσει τους φόβους του.  Είναι ο φόβος σε συνδυασμό με την αδρεναλίνη, που με κάνει να νιώθω ζωντανός».

Επιπλέον η αναρρίχηση τον βοηθά και στο γράψιμο.  Όπως πρέπει να είναι απόλυτα συγκεντρωμένος όταν σχεδιάζει μια νέα διαδρομή, προσέχοντας και την παραμικρή λεπτομέρεια και προνοώντας κάθε μέτρο ασφάλειας που πρέπει να πάρει, έτσι συγκεντρώνεται και όταν γράφει ένα βιβλίο, με τον ίδιο τρόπο εργάζεται.

Και τότε, θα αναρωτηθεί κανείς, αφού η αναρρίχηση αποτελεί τόσο σημαντικό κομμάτι της ζωής του Τζο Νέσμπο, πώς και δεν έγραψε κάτι γι αυτήν; Ω, μα το έκανε, έχει γράψει ένα διήγημα, αλλά όχι αστυνομικού περιεχομένου.  Είναι ένα μεταφυσικό αφήγημα τρόμου που διαδραματίζεται στην αγαπημένη του αναρριχητική διαδρομή, τη Mon Amour (τα ονόματα των αναρριχητικών διαδρομών είναι αρκετά ευφάνταστα, άλλοτε ιστορικά, άλλοτε αστεία και άλλοτε άκρως φοβιστικά). Οι αγγλομαθείς αναζητήστε το στο διαδίκτυο, αν όχι για την λογοτεχνική του αξία, για να δείτε και μια άλλη πτυχή του συγγραφέα Νέσμπο.

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό ΕΠΑΘΛΟ, τ. 129