1969: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΔΥΟ ΜΥΘΩΝ

Rare-Pics-Of-Pier-Paolo-Pasolini-With-Maria-Callas-cinematheia-10

Φαντάσου κάποιον να έχει ένα σκάφος και να του έχει δώσει το όνομα «Βασιλιάς Οιδίπους». Φαντάσου κάποιον να ξέρει τόσο καλά αρχαία ελληνικά, ώστε να μεταφράζει τα αρχαία ελληνικά κείμενα στα ιταλικά, από το πρωτότυπο. Φαντάσου κάποιον να αγαπά τα ελληνικά καλοκαίρια, τον ήλιο και τη θάλασσα. Αυτός που φαντάζεσαι δεν είναι άλλος από τον Πιερ Πάολο Παζολίνι.

Τεράστια προσωπικότητα, άνθρωπος θαρραλέος, ψύχραιμος και ευγενής, σχεδόν παρίας στην ίδια του την πατρίδα. Κυνηγημένος από την Καθολική Εκκλησία, κατακερματισμένος από τη λογοκρισία, αποκηρυγμένος από την κοινωνία. Ένας δημιουργός –που πολλά του οφείλει ο κινηματογράφος- έκανε ταινίες για τους αποσυνάγωγους της κοινωνίας, απόκληρους και προλετάριους, μεταχειριζόταν με σεβασμό τον θείο λόγο, αν και άθεος ο ίδιος, ερωτικός χωρίς ακραίες προκλήσεις, αν και ανοιχτά ομοφυλόφιλος. Στην πατρίδα του το μεγάλο έργο του και ο ίδιος θα αναγνωριστούν μετά τον θάνατό του.

foto p9domani

Ο Παζολίνι ήταν στενός φίλος με τη Μαρία Κάλλας, με την οποία επισκέπτονταν συχνά την Ελλάδα, κυρίως τα καλοκαίρια. Εκείνο, όμως, που τους έδεσε περισσότερο ήταν το καλοκαίρι του 1969. Η Κάλλας, τσακισμένη από τον γάμο του Ωνάση με την Τζάκυ Κένεντυ τον προηγούμενο χρόνο, βρίσκει παρηγοριά στη συντροφιά του καλού της φίλου. Περνούν μαζί δυο εβδομάδες στο ιστιοφόρο του «Edipo Re/Βασιλιάς Οιδίπους». Στην παρέα τους βρίσκεται και η Οριάνα Φαλάτσι, στενή φίλη του Παζολίνι, μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Παζολίνι θα προλογίσει τις δύο ποιητικές συλλογές του Αλέκου Παναγούλη, συντρόφου της Φαλάτσι, που θα κυκλοφορήσουν μετά την μεταπολίτευση.
Μετά την κρουαζιέρα με το «Βασιλιάς Οιδίπους», Παζολίνι και Κάλλας θα αποβιβαστούν στους Πεταλιούς, το μικρό ιδιωτικό νησί κοντά στην Εύβοια, που ανήκει στον εφοπλιστή Πέρη Εμπειρίκο, για να περάσουν το υπόλοιπο του καλοκαιριού. Οι παπαράτσι καραδοκούν κι οι εφημερίδες μιλούν για έναν έρωτα. Η αλήθεια, όμως, βρίσκεται εντελώς αλλού. Ο Παζολίνι θα συμπαρασταθεί στην καταρρακωμένη Κάλλας αλλά κι εκείνη θα στηρίξει τον φίλο της, που απογοητευμένος βλέπει τον σύντροφό του Νινέττο Ντάβολι, ηθοποιό του και μεγάλο του έρωτα, να απομακρύνεται από εκείνον, μετά από σχέση και συμβίωση έξι χρόνων. Οι δυο μεγάλοι καλλιτέχνες θα προσπαθήσουν να γιατρέψουν τις λαβωματιές που τους έχει καταφέρει ο έρωτας, κάτω από τον ελληνικό ήλιο, περνώντας τις ημέρες τους στη μικρή παραλία των Πεταλιών.

maria-pier

Ένα ακόμη σημείο σύνδεσης των δύο τους, ήταν η ολοκλήρωση της συνεργασίας τους για την κινηματογραφική «Μήδεια». Η Κάλλας στον μόνο, μη τραγουδιστικό, ρόλο της καριέρας της και στην μοναδική της εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη κι ο Παζολίνι να γράφει τον ρόλο έχοντας από την αρχή εκείνη στο μυαλό του, κάτι που δεν συνήθιζε όταν έγραφε τα έργα του. Θα ταξιδέψουν πολύ μαζί για την προώθηση της ταινίας η οποία, παρά την υψηλή καλλιτεχνική της αξία, θα αποτύχει εμπορικά.

68ttt

Η στενή σχέση ανάμεσα στον Παζολίνι και την Κάλλας φαίνεται ξεκάθαρα σ’ αυτή την επιστολή της Φαλάτσι προς τον Παζολίνι: «Είχες έρθει για διακοπές με τη Μαρία Κάλλας, οι εφημερίδες έγραφαν πως ήσασταν εραστές. Ήσασταν; Ξέρω πως δύο φορές στη ζωή σου δοκίμασες ν’ αγαπήσεις μια γυναίκα και δεν τα κατάφερες. Αλλά νομίζω πως δεν ήταν η Μαρία μια από τις δυο. Ήσασταν πολύ διαφορετικοί χαρακτήρες, άλλη η αισθητική του ενός, άλλη του άλλου. Κι όμως δείχνατε τόσο ενωμένοι. Κάτι σας έδενε. Μια συνέργεια. Μια μυστήρια συνενοχή. Υποψιάζομαι πως εσύ την έβλεπες σαν αδελφή σου κι έκανες ό,τι μπορούσες για να ξεχάσει τον Ωνάση. Δεν τη βαριόσουνα ποτέ. Τη βοηθούσες ακόμη και να βάλει ή να βγάλει τα ρούχα της. Στην παραλία την περιποιόσουν αλείφοντας την πλάτη της με λάδι. Στα εστιατόρια δεχόσουν ήρεμος και με συγκατάβαση όλα της τα καπρίτσια, σαν υπομονετικός νοσηλευτής δημόσιου νοσοκομείου. Ναι, είχες μέσα σου τον ηρωισμό του ιεραπόστολου που βοηθάει λεπρούς, την καλοσύνη του αγίου που υπομένει με χαρά το μαρτύριο».

mc_paso_barboncini

Αυτό που η Φαλάτσι επισημαίνει -και διαβάζει κανείς ξεκάθαρα ανάμεσα στις γραμμές της επιστολής της-, είναι η απορία της που ο μαρξιστής Παζολίνι κάνει τόσο στενή παρέα με την πολιτικά αδιάφορη Κάλλας, η οποία παραμένει σιωπηλή σε μια εποχή που η Ελλάδα αιμορραγεί κάτω από την δικτατορία των συνταγματαρχών. Απορεί η Φαλάτσι που ο στρατευμένος σκηνοθέτης υποκύπτει στα καπρίτσια της κακομαθημένης ντίβας.
Φαίνεται όμως πως αυτοί οι δύο άνθρωποι, είχαν βρει τον δικό τους κώδικα επικοινωνίας και το συναίσθημα που τους ένωνε, πέρα από ιδεολογίες και τρόπο ζωής. Εκείνο το καλοκαίρι, εκδύθηκαν τους ρόλους του σκηνοθέτη και της ντίβας κι έγιναν δυο φίλοι που γιάτρευαν τις πληγές του έρωτα, συμπαραστεκόμενοι ο ένας στον άλλον, συνεπικουρούμενοι από το μαγικό φως του ελληνικού καλοκαιριού.

Το καλοκαίρι του ’69 ήταν το τελευταίο που οι δυο φίλοι θα περνούσαν μαζί. Θα αλληλογραφούσαν συχνά, αλλά οι καλλιτεχνικές τους υποχρεώσεις δεν θα τους επέτρεπαν να κάνουν ξανά κοινές διακοπές. Έξι χρόνια μετά από αυτό το καλοκαίρι, ο Πιερ Πάολο θα δολοφονούνταν άγρια από κάποιον που παραμένει άγνωστος μέχρι σήμερα και δυο χρόνια αργότερα η Μαρία δεν θα ξυπνούσε.

AAAA2222-920x1266-620x7801

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό Έπαθλο, τ. 124