Τα παιδιά του Μπολιβάρ


Αν οι ΗΠΑ δεν είχαν την εμπλοκή στο Ιράκ, είναι σίγουρο ότι το κέντρο της προσοχής τους θα είχε μεταφερθεί στη Λατινική Αμερική. Είναι πολύ πιθανό, η CIA να ήταν απασχολημένη με το σχεδιασμό πραξικοπημάτων ή την παροχή υποστήριξης σε αρκετούς αξιωματικούς, που θα ήταν πρόθυμοι να λειτουργήσουν ως τοποτηρητές της «αμερικανικής ελευθερίας». Η «υπηρεσία», άλλωστε, έχει μεγάλη εμπειρία από αρκετές επιχειρήσεις τέτοιου τύπου που οργάνωσε στην διάρκεια της δεκαετίας του ’70. Τους τελευταίους μήνες η εκλογική αλλαγή σε κάποιες χώρες της Λατινικής Αμερικής, που κάθε άλλο παρά φιλικά διάκεινται απέναντι στην Ουάσινγκτον, έχει δημιουργήσει πολλούς πονοκεφάλους στην ηγετική ομάδα του Λευκού Οίκου, που μέχρι τώρα βολευόταν με τη δαιμονοποίηση του Κάστρο.

Όμως, οι «Κάστρο» πληθαίνουν και μαζί οι διεκδικήσεις τους, που «απειλούν» τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή. ‘Αλλωστε, ο έλεγχος του ορυκτού πλούτου των ‘Ανδεων ήταν από τις βασικές επιδιώξεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Αυτό το σκοπό εξυπηρετούσαν πραξικοπήματα και απροκάλυπτες στρατιωτικές επεμβάσεις, που διασφάλιζαν τον αποκλεισμό των ντόπιων από τη διαχείριση των πλούσιων φυσικών πόρων που διέθεταν οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες θα άλλαζαν την εικόνα της παγκόσμιας οικονομίας, αν διαχειρίζονταν μόνες τους το φυσικό τους πλούτο.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρούμε στη Λατινική Αμερική την ενεργοποίηση πολλών κινημάτων με λίγο-πολύ ταυτόσημα αιτήματα, στα οποία περιλαμβάνεται η ανακατανομή της γης, η διατήρηση της πολιτιστικής τους ταυτότητας ή, ακόμη, και η ανατροπή του καθεστώτος. Σε αυτά τα κινήματα, πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζουν οι αυτόχθονες, οι ινδιάνοι (οι οποίοι πολλές φορές αντιμετωπίζονται σαν περιθωριακοί από τους «ορθόδοξους» μαρξιστές), που έχοντας έντονες μαρξιστικές επιρροές διεκδικούν μέρος ή ολόκληρη την εξουσία, για πρώτη φορά από τον 16ο αιώνα.

Τα κινήματα αυτά, που επιδιώκουν τη συμμαχία με άλλες δυνάμεις ή κόμματα κεντροαριστερά, χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με την επιρροή τους. Στα κινήματα αιχμής, τα κινήματα μέσου επιπέδου και στα κινήματα χαλαρής δράσης. Κινήματα αιχμής δραστηριοποιούνται κυρίως σε Βραζιλία, Βολιβία και Ισημερινό, κινήματα μέσου επιπέδου (των οποίων η επιρροή έχει τοπική εμβέλεια) συναντούμε στην Κολομβία, το Περού, την Παραγουάη, το Μεξικό, το Ελ Σαλβαδόρ και τη Γουατεμάλα. Πρόκειται για χώρες όπου η καταστολή, από την πλευρά των καθεστώτων, έχει στόχο αποκλειστικά τα κινήματα των αγροτών και των ινδιάνων. Και μιλάμε για καταστολή που φθάνει τα όρια της γενοκτονίας, όπως στην περίπτωση της Γουατεμάλας όπου έχουν εξοντωθεί σχεδόν 200 χιλιάδες ινδιάνοι Μάγιας.

Μετά τον Φιντέλ Κάστρο λοιπόν, οι ΗΠΑ έχουν να αντιμετωπίσουν πολιτικούς όπως ο ‘Εβο Μοράλες, ο πρώτος αυτόχθων πρόεδρος της Βολιβίας από τότε που ιδρύθηκε η χώρα, εδώ και 180 χρόνια δηλαδή. Ο Μοράλες, ινδιάνος Αϋμάρα, επικεφαλής του κινήματος για το σοσιαλισμό, του δεύτερου μεγαλύτερου σχηματισμού στο κοινοβούλιο της χώρας του, εκπρόσωπος των «κοκαλλέρος» των καλλιεργητών κόκας, από πολύ μικρός εντάχθηκε στη Βολιβιανή Εργατική Συνομοσπονδία. Ο Μοράλες επιδιώκει την εθνικοποίηση των εδαφών όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της χώρας του, αφού πιστεύει ότι αυτοί που πρέπει να επωφελούνται από το φυσικό πλούτο μιας χώρας είναι, πρώτα από όλους, οι πολίτες της. Θαυμαστής του Μπολιβάρ, υπερασπίζεται το δικαίωμα των ινδιάνων χωρικών να καλλιεργούν ελεύθερα την κόκα (που θεωρείται ιερό φυτό στην περιοχή των Άνδεων) και έχει σχέσεις με ινδιάνικα κινήματα σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως επίσης με τον Τσάβες της Βενεζουέλας και τον Λούλα της Βραζιλίας.

Αν ο Μοράλες είναι ο «νέος», ο Τσάβες είναι ο «παλιός». Από τις πρώτες του ενέργειες, μετά τη δεύτερη ανάδειξή του στην προεδρία, ήταν να αλλάξει το σύνταγμα της Βενεζουέλας και να υιοθετήσει μια εκτεταμένη κοινωνική πολιτική, που χρηματοδότησε με τα τεράστια κέρδη που έχει η Βενεζουέλα από τις εξαγωγές πετρελαίου. Αντί να εθνικοποιήσει όλες τις πετρελαιοπηγές, αύξησε σε πολύ μεγάλο ποσοστό τα δικαιώματα εξόρυξης που πλήρωναν οι ξένες εταιρείες, ενώ παράλληλα ανέκτησε τον πλήρη έλεγχο της δημόσιας επιχείρησης πετρελαίου της Βενεζουέλας, της PDVSA. Για τη στήριξη της κοινωνικής του πολιτικής, ο Τσάβες δημιούργησε και χρηματοδότησε τρία προγράμματα: το Barrio Adento με στόχο την ανέγερση κλινικών και νοσοκομείων και την παροχή δωρεάν υγειονομικής περίθαλψης στους φτωχούς, το Mission Robinson για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού και το Mission Sucre για την καταπολέμηση της ακρίβειας, με το οποίο ιδρύονται σε όλη τη χώρα μεγάλες κοινοπραξίες τροφίμων που μπορούν να πουλάνε φθηνά είδη πρώτης ανάγκης και τρόφιμα.

Η τρίτη της παρέας, που όμως δεν έχει το ριζοσπαστισμό των άλλων δύο, είναι η πρώτη γυναίκα πρόεδρος στην ιστορία της Χιλής. Η 54χρονη παιδίατρος Μισέλ Μπασελέτ, είναι κόρη στρατηγού που διώχτηκε και τέλος δολοφονήθηκε από το καθεστώς Πινοσέτ. Η ίδια η Μπασελέτ φυλακίστηκε και βασανίστηκε επί δικτατορίας. Σοσιαλίστρια, που πιστεύει στην ελεύθερη οικονομία, θέλει να συνεχίσει τα οικονομικά επιτεύγματα του κεντροαριστερού συνασπισμού που κυβερνά συνεχώς τη χώρα από το 1990, όταν και έπεσε η –σχεδόν- εικοσαετής δικτατορία του Πινοσέτ. Η Μπασελέτ δεν είναι τόσο εχθρική απέναντι στις ΗΠΑ όσο ο Τσάβες με τον Μοράλες, αλλά θεωρεί ότι η Χιλή μπορεί να αναπνεύσει μόνο μακριά από την αμερικανική επιρροή και συνεργαζόμενη στενά με τις γειτονικές της χώρες.

(Το πλήρες άρθρο του Χρίστου Χαραλαμπόπουλου στο περιοδικό ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ, Περιοδική έκδοση της Πρωτοβουλίας Για Την Αριστερή Πλειοψηφία Στο ΣΥΝ)

Advertisements